Program XII Szkoły Letniej PKN ICOMOS

„Bezpieczeństwo zbiorów i ochrona dziedzictwa”

Środa – 5 sierpnia 2026

09.30
Rejestracja uczestników

10.00 
Otwarcie Szkoły Letniej
Krosno, Rynek 1, Biblioteka Państwowej Akademii Nauk Stosowanych

Wystąpienia otwierające: prof. dr hab. inż. Bogusław Szmygin (Prezes PKN ICOMOS) oraz dr inż. Marta Rymar (Dyrektor Muzeum Rzemiosła w Krośnie).
Przywitanie gości, wprowadzenie do problematyki i zagadnień tegorocznej Szkoły Letniej PKN ICOMOS.

10.30 – 14.00
Panel dyskusyjny „Czuwanie nad przeszłością. Wyzwania dotyczące bezpieczeństwa na miarę niespokojnych czasów XXI wieku”
Panel podzielony na bloki tematyczne ukazujące problematykę zabezpieczania zbiorów muzealnych oraz ochrony dziedzictwa kulturowego na wypadek konfliktów zbrojnych i sytuacji kryzysowych.

·       BLOK I: Infrastruktura i strategie ochronne jako fundament. Koncepcja a praktyka w ratowaniu dziedzictwa kulturowego 

·       Blok II: Triaż i pierwsza pomoc dla sztuki. Działania ratowniczo-konserwatorskie w obliczu wojny

·       Blok III: Pomiędzy rutyną a ekstremum. Jak skutecznie przygotować muzea i zbiory na nadejście kryzysu?

Prelegenci i uczestnicy dyskusji (m.in.): Mychajło Biłoszycki (kierownik Naukowo-Badawczego Działu Konserwacji Malarstwa Temperowego w Narodowym Centrum Restauracji Ukrainy w Kijowie), Andrij Czenkin (konserwator zabytków, Lwowska Narodowa Galeria Sztuki im. B.G. Woźnickiego), Myrosława Drul (kierownik Sekcji Badań Naukowych i Konserwacji w Narodowym Muzeum we Lwowie im. Andreja Szeptyckiego), Joanna Kokoć (kierownik Pracowni Konserwacji Zabytków Etnograficznych w Muzeum Kultur Świata oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu), Barbara Olejarz (dyrektor Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. I. Łukasiewicza w Bóbrce) , dr inż. Marta Rymar (dyrektor Muzeum Rzemiosła w Krośnie, Miejski Konserwator Zabytków w Krośnie), dr Dariusz Subocz (konserwator zabytków, dyrektor Muzeum Piśmiennictwa i Drukarstwa w Grębocinie pod Toruniem), prof. dr hab. inż. Bogusław Szmygin (Prezes PKN ICOMOS, członek Rady Ochrony Zabytków przy MKiDN, kierownik Katedry Konserwacji Zabytków Politechniki Lubelskiej) oraz inni zaproszeni eksperci.

14.00 – 15.00
Przerwa obiadowa

15.30 – 17.30
Zajęcia terenowe
Krosno, ul. J. Piłsudskiego 5, Bazylika Kolegiacka pw. Trójcy Przenajświętszej

Ćwiczenia praktyczne z oceny i przygotowania symulowanej ewakuacji Bazyliki Kolegiackiej pw. Trójcy Przenajświętszej w Krośnie na wypadek zagrożeń militarnych.

18.45 – przejazd do Pałacu Polanka – transport zapewnia Organizator (Krosno, ul. Legionów, zatoczka przy przystanku „Legionów 03”)

19.00
Uroczysta kolacja w historycznych wnętrzach – Pałac Polanka w Krośnie.
Krosno, ul. ks. J. Popiełuszki 103, Pałac Polanka

Powrót z kolacji – we własnym zakresie.

Czwartek – 6 sierpnia 2026

8.45 – zbiórka i podstawienie autokaru (Krosno, ul. Podwale, zatoczka przy przystanku „Podwale 02”)

9.00 – 18.00
Naukowy objazd terenowy po pograniczu polsko-słowackim.
Prezentacja zróżnicowania dziedzictwa kulturowego obszaru Łemkowszczyzny jako krajobrazu silnie naznaczonego skutkami dwóch wojen światowych. Analiza przetrwania dziedzictwa w warunkach pokonfliktowych oraz wybranych problemów konserwatorskich.

W programie objazdu m.in.: Krempna (dawna cerkiew greckokatolicka śś. Kosmy i Damiana z 1782 r., cmentarz wojenny nr 6 na wzgórzu Łokieć, proj. Dušan Jurkovič), Kotań (dawna cerkiew greckokatolicka śś. Kosmy i Damiana, lapidarium sztuki sepulkralnej), Grab (analiza problematyki konserwatorskiej na przykładzie cmentarza wojennego nr 4, proj. Dušan Jurkovič), Żydowskie i Magurski Park Narodowy (przejście przez tereny dawnej, nieistniejącej wsi Żydowskie, omówienie zagadnień związanych z dziedzictwem kulturowym tej osady oraz sposobami jego ochrony przez Magurski Park Narodowy).

Na zakończenie objazdu terenowego zaplanowano integracyjny, ciepły posiłek przy ognisku.

17.00 – wyjazd w drogę powrotną (planowany przyjazd do Krosna ok. godz. 18.00)

Piątek – 7 sierpnia 2026

Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce

8.30 – przejazd do Bóbrki – transport zapewnia Organizator (Krosno, ul. Legionów, zatoczka przy przystanku „Legionów 03”)

9.00 – 9.45
Powitanie - Barbara Olejarz, dyrektor Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. I. Łukasiewicza w Bóbrce

Prelekcje wprowadzające:

• prof. dr hab. inż. Bogusław Szmygin – „Kopalnia w Bóbrce - nominacja na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO”
• prof. dr hab. inż. Janusz Rymsza – „Zabezpieczanie zabytkowych obiektów mostowych podczas kryzysu"

(miejsce: wnętrze zabytkowej wiertnicy polsko-kanadyjskiej – tzw. "kanadyjki"):

10.00 – 11.45
Wizyta studyjna w Bóbrce – problemy konserwatorskie i standardy bezpieczeństwa muzeów na wolnym powietrzu. Szczegółowa analiza na przykładzie Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza obejmie następujące zagadnienia:

• konflikty uwarunkowań prawnych: konserwator zabytków a urząd górniczy i wyzwania funkcjonowania czynnej kopalni ropy naftowej w warunkach konfliktu zbrojnego,
• problemy ewakuacyjne skansenu (ochrona małych elementów wobec praktycznej niemożności ewakuacji całości),
• dylematy technologiczne: tradycyjne metody konserwacji („ropianka”) a nowoczesne preparaty oraz kwestie doboru materiałów do rekonstrukcji,
• autentyzm a nawarstwienia historyczne i ochrona krajobrazu historycznego (wylesienie kopalni a współczesne nasadzenia).

12.00 – 14.00
Wizyta na wczesnośredniowiecznym grodzisku w Wietrznie
Zajęcia terenowe ukazujące zagrożenia dla dziedzictwa archeologicznego i problematykę zabezpieczania stanowisk in situ.
Komentarz naukowy: dr Wojciech Pasterkiewicz (badacz stanowiska, Katedra Archeologii Pradziejowej Instytutu Archeologii Uniwersytetu Rzeszowskiego).

14.15 – 15.00
Przerwa obiadowa – obiad pożegnalny w Bóbrce, podsumowujący wydarzenie (miejsce: wnętrze zabytkowej wiertnicy polsko-kanadyjskiej – tzw. "kanadyjki").

15.00
Zamknięcie XII Szkoły Letniej PKN ICOMOS

ok. 15.30
Powrót do Krosna

Transport z Bóbrki do Krosna zapewnia Organizator.